M
Yöntem — Buraya Bir Şey Nasıl Girer
📅 Son güncelleme: 8 Ağustos 2026
Bu program insanlara yaptırdıkları işi denetlemeyi öğretiyor. Kendi içeriğini denetlemeyen bir program bunu öğretemez. Bu sayfa, M.AI'ın kendi kabul kapısıdır: bir dersin, bir terimin, bir vakanın buraya girmek için neyi geçmesi gerektiğini, neyi asla yazmadığımızı ve hangi kapıların otomatik çalıştığını yazar.
Kısa hâli: sayı değil kalite. Bir kalem, çıtayı geçene kadar yayımlanmaz; çıta oturduktan sonra aynı kurallarla çoğaltılır.
1. Üç raf, üç ayrı kapı
Her içerik aynı testten geçmez, çünkü her içerik aynı işi yapmaz.
| Raf | Ne yapar | Ömrü | Kapısı |
|---|---|---|---|
| Çekirdek (Seviye 0-4 + capstone) | Beceri kazandırır | Zamansız | 9 bölüm şablonu + denetim penceresi |
| Atlas (AI dünyası, prod vakaları, stil sözlüğü) | Tarihli manzara verir | Tazelenir | Tarih damgası + kaynak + güncelleme istemi |
| Başvuru (hızlı kart, sessiz tuzaklar, UI sözlüğü, araç seti) | Anında bakılır | Yaşayan | Tek ekranda işe yaraması |
Aynı bilgi iki rafta anlatılmaz. Çakışma varsa biri link verir, tekrar etmez.
2. Bir ders nasıl girer
Bir konu ders olmayı hak ediyor mu? Testi tek soru: öğrenci bunu bilmediği için bir şey kaybediyor mu? Merak tatmini ders değildir; kayıp önleyen şey derstir.
Geçtiyse, ders şu dokuz bölüme harfiyen uyar — sırası dahil:
- Tanım — nedir
- İşlev ve amaç — neden var
- Nasıl yapılır — uygulanabilir adımlar
- Ne ters gider + çözümü — kırmızı bölüm
- Alternatifler — tek yol yoktur
- Denetim penceresi — kırmızı bayraklar + ikinci-ajan denetim istemi
- Mini egzersiz — sandbox ya da kendi projen
- Kontrol soruları
- Mentor istemi — takıldığında yapıştıracağın istem
Başlığın hemen altında tek cümlelik kazanım satırı olur: "Bu dersin sonunda ...". Kazanım yazılamıyorsa ders daha pişmemiştir.
6 · bölüm pazarlık edilemezDenetim penceresi olmayan ders, "AI yazdı, çalışıyor herhalde" kültürünü besler — bu programın tam karşı çıktığı şey.
3. Bir terim nasıl girer (UI Sözlüğü, Stil Sözlüğü)
Dört kapı. Dördünü birden geçmeyen terim listeye girmez, bekleme listesinde kalır.
Kapı 1 — Görünür bir şeyi işaret ediyor mu?
Terim, ekranda gösterilebilen ve tarif etmesi gerçekten zor olan bir şeye karşılık gelmeli. "Faydalı bir kavram" yeterli değil; parmakla gösterilemiyorsa sözlük maddesi değildir.
Kapı 2 — Adın statüsü ne?
Her ad aynı ağırlıkta değil. Statüyü yazarız, saklamayız:
- Marka dili — sahibi olan resmî ad (Apple'ın Liquid Glass'ı, Microsoft'un Metro'su)
- Sektör terimi — belirli bir kişi/yazı tarafından ortaya atılıp yaygınlaşan ad
- Geriye dönük etiket — dönem yaşandıktan sonra topluluk tarafından konan ad
- Tartışmalı ad — üzerinde uzlaşılmamış, kullanımı çekişmeli ad
Statü belirsizse madde "tartışmalı" olarak girer; belirsizlik gizlenmez.
Kapı 3 — Kaynak var mı?
Birincil kaynak zorunludur. İddianın türü kaynağını belirler:
| İddia | Nereye bakılır |
|---|---|
| Kullanıcıya görünen ad, platform davranışı | Platform sahibinin kendi rehberi (Apple HIG, Microsoft Learn) |
| Kod adı, API sembolü | Framework dokümanı |
| Anlam, rol, klavye davranışı | Standart (WHATWG HTML, WAI-ARIA, ARIA APG) |
| CSS/tarayıcı desteği | MDN |
| Terimin kim tarafından ortaya atıldığı | Terimi ortaya atan kişinin kendi yazısı |
| Tarih, sürüm, "ne zaman çıktı" | Üreticinin duyurusu ya da resmî dokümanı |
Kaynak bulunamıyorsa iki seçenek var: iddiayı yazmamak ya da "teyitsiz" etiketiyle yazmak. Üçüncü seçenek yok. İkincil bloglar bağlam için okunur, tek dayanak olmaz.
Kapı 3.5 — Madde TAM mı? (tamlık listesi)
Dört kapıyı geçmek maddeyi yayımlanabilir yapar; tam yapmaz. Bir sözlük maddesi aşağıdaki on dört alanın hepsi dolmadan "bitti" sayılmaz. Bu liste boşuna uzun değil: her satırı, eksik bırakıldığı için sonradan geri dönmek zorunda kaldığımız bir şeydir.
| # | Alan | Kural |
|---|---|---|
| 1 | Alternatif adlar | Aynı şeyin dolaşımdaki başka adları yazılır. Tek sözlük numarası yapma. |
| 2 | Tanım paragrafı | 3-5 cümle: ne yapar, neyi iyi neyi kötü yapar. Tek satırlık halk ağzı yetmez. |
| 3 | Kapsam | Bu madde neyi kapsamıyor ve hangi komşu maddeye devrediyor. |
| 4 | "Şöyle dediysen" | En az 5 gerçek ifade — insanlar adı bilmeden böyle arıyor. |
| 5 | Doğal habitat | Kendi doğduğu ekran + altında öğreten tek cümle. |
| 6 | Sinyaller | 6-8 adet; kategorili; dört ağırlık sınıfı: belirleyici · destekleyici · değişken · kaçın. En az bir "kaçın" ve en az bir "değişken" zorunlu. |
| 7 | Brief | Uzun; içinde "şuna KAYMA: X, ayırt edici fark şu" cümlesi ve erişilebilirlik şartları olacak. |
| 8 | Kod | En az iki kopyalanabilir başlangıç noktası; brief çerçeve-bağımsız kalsın, somut tutamak burada dursun. |
| 9 | Adın statüsü | Marka dili / sektör terimi / geriye dönük etiket / tartışmalı — ve neden öyle sayıldığı. |
| 10 | Köken | Tarihli anlatı: ne zaman, kim, hangi tetikleyiciyle. |
| 11 | Kaynaklar | En az bir birincil; her kaynağın ne için okunacağı yazılı. |
| 12 | Erişilebilirlik | En az 3 madde; stilin kendi tuzağına özgü olacak, genel geçer öğüt değil. |
| 13 | Ayrımlar | En az bir tane, aynı ekran yan yana iki stilde + karar metni. |
| 14 | İlgili maddeler | Komşulara bağlantı. |
İki ek kural:
- Ağırlık sınıfı "değişken" ihmal edilmez. Neyin serbest olduğunu bilmek, neyin zorunlu olduğunu bilmek kadar öğreticidir; onu yazmazsak öğrenci her ayrıntıyı kutsal sanır.
- Tartışmalı adlarda taraf tutulur. Bir ad iki farklı şey için kullanılıyorsa madde hangi okumayı benimsediğini söyler ve diğerini ilgili maddeye havale eder. "İkisi de kullanılıyor" demek bilgi değil, karar kaçınmasıdır.
Kapı 4 — En yakın benzerinden ayırt edilebiliyor mu?
Bir terim ancak komşusundan ayrıldığı yerde öğretici olur. Her madde, karıştırıldığı şeyle arasındaki kararı yazar: "Bu X'tir çünkü ___; Y olurdu eğer ___."
Mümkünse fark gösterilir: aynı mini arayüz iki farklı stille yan yana çizilir — tek değişken stil olduğu için görülen fark, farkın kendisidir.
4. Görselin işi: süs değil kanıt
İçerik "var olsun diye" konmaz; öğretmek ve tanıtmak zorundadır.
- Doğal habitat. Her stil kendi doğduğu ekranda gösterilir — kil efekti bir alışkanlık kartında, 90'lar estetiği bir ziyaretçi sayaçlı ana sayfada. Hepsini aynı kartta göstermek "hepsi birbirine benziyor" sonucunu üretir; bu, örneğin başarısızlığıdır.
- Kontrollü kıyas ayrı iştir. Stilin içerikten bağımsız olduğunu göstermek istiyorsan içeriği sabitlersin (bkz. tam sayfa örnekleri). İki iş karıştırılmaz.
- Örnek konuşur. Her sahnenin altında, o sahnenin öğrettiği tek cümle olur.
- Görsel canlıdır, ekran görüntüsü değildir. Örnekler kodun kendisiyle çizilir; böylece tema, ölçek ve erişilebilirlik gerçek davranışı gösterir.
- Çıktıya gözle bakılır. Build'in yeşil olması görselin doğru olduğunu göstermez. Üretilen her görsel/belge, yayımlanmadan önce gerçekten açılıp bakılır.
5. Ne yazmayız
- Teyitsiz iddiayı teyitli gibi. Emin değilsek ya yazmayız ya "teyitsiz" deriz.
- Uydurma rakam. Sayılar (ders, kavram, denetim penceresi, vaka) elle değil sayımla güncellenir; üç yerde birden (belge, açılış sayfası, meta) tutarlı olur.
- Kopyalanmış metin. İlham alınan kaynak açıkça söylenir; metin ve tasarım özgün ve Türkçe yazılır.
- Unvan iddiası. Bu bir üniversite ya da yüksek lisans programı değildir; öyleymiş gibi bir dil kullanılmaz.
- Sahte aciliyet ve abartı vaat. İndirim çapası, "ömür boyu güncelleme" gibi taahhütler yok.
- Denetim penceresi olmayan ders.
6. Gerçek vaka defteri
Bu programın en değerli malzemesi kendi hatalarımızdır. SoloLabs ürünlerinde yaşanan her ciddi tuzak — veri kaybettiren veritabanı komutu, sessizce yanlış projeye giden deploy, şişen bulut faturası, yeşil görünüp yanlış çalışan CI — ilgili derse ⚠ GERÇEK VAKA kutusu olarak eklenir.
Format sabittir: Senaryo → Teşhis → Çözüm (önce teyit) → Kalıcı ders → Hızlı sınav.
Anonimleştirilir ama yumuşatılmaz. "Şu olabilir" değil, "şu oldu" yazar.
7. Tarih, tazeleme ve çürüme
Atlas rafındaki her belge tarih damgası taşır ve sonunda kendini güncelleme istemi bulunur. Manzara belgeleri ~6 ayda bir yeniden taranır. Çekirdek dersler tazelenmez, çünkü tazelenmesi gerekiyorsa yanlış rafta demektir.
Bir bilgi çürüdüğünde silinmez, çürüdüğü yazılır — "2026'da böyleydi, sonra değişti" bilgisi, öğrenciye değişimin kendisini öğretir.
8. Otomatik kapılar
Bunlar niyet değil, build'i durduran kontrollerdir:
- İçerik bütünlük kapısı — her derlemede tüm iç linkler, çapalar ve başlık kimlikleri denetlenir; kırık link varsa site yayına çıkmaz.
- Tek kaynak ilkesi — müfredat metni tek yerde durur, siteye kopyalanarak türer; iki kopya elle güncellenmez.
- Çift kaynak kuralı — sözlüklerin metin listesi ile canlı örnek verisi birlikte güncellenir; biri güncellenip diğeri unutulamaz.
- Rakam sayımı — belgedeki sayılar üretim öncesi sayımla doğrulanır.
- Tam derleme şartı — tip denetimi ve testin yeşil olması yetmez; yayın öncesi tam üretim derlemesi alınır.
9. Bağımsızlık ve şeffaflık
- M.AI, SoloLabs tarafından bağımsız olarak hazırlanır. Kaynak gösterilen kurumlarla (Apple, Microsoft, Mozilla, W3C ve diğerleri) bir bağı, onayı ya da ortaklığı yoktur.
- Sözlüklerin işleyiş fikri için namethatui.com açıkça ilham kaynağıdır; metin, tasarım ve örnekler kopyalanmaz, özgün ve Türkçe üretilir.
- Ücretli bir yerleştirme, sponsorlu araç önerisi ya da ödemeli sıralama yoktur. Araç önerileri fiilen kullanılmış olmaya dayanır; kullanılmamışsa öyle yazar.
10. Bilinen eksikler
Dürüst bir yöntem sayfası, neyi henüz yapamadığını da yazar.
- Sözlük derinliği eşit değil. Kategorili sinyaller, köken ve kaynak katmanı önce pilot maddede oturtuluyor; kalan maddeler aynı çıtaya sırayla çekiliyor.
- Erişilebilirlik denetimi kısmi. Kontrast ve odak durumları gözden geçirildi; ekran okuyucuyla uçtan uca test henüz yapılmadı.
- Mobil davranış masaüstü kadar sıkı denetlenmedi.
- Dış hakem yok. Program şu ana kadar yalnızca kendi denetimimizden geçti; bağımsız bir eğitimci incelemesi bekleniyor.
Bu liste kısaldıkça güncellenir. Kısalmıyorsa sebebi yazılır.
🔄 Bu belgeyi güncelleme istemi
yontem.md dosyasını gözden geçir. Şunları kontrol et:
1) Son 3 ayda eklenen içerik türleri burada tanımlı mı; yeni bir raf/kapı doğdu mu?
2) "Bilinen eksikler" listesindeki maddelerden kapanan var mı; yenisi çıktı mı?
3) Otomatik kapılar bölümü gerçekten çalışan kontrolleri mi anlatıyor —
build çıktısına bakarak doğrula, iddiayı olduğu gibi kabul etme.
4) Kaynak tablosundaki kaynaklar hâlâ yaşıyor mu (linkleri kontrol et).
Değişiklik varsa tarih damgasını güncelle ve neyin neden değiştiğini tek satırla yaz.