DERS 1.1 İlk istem: işi tarif etme sanatı

KAZANIM Bu dersin sonunda: yapay zekâya dört parçalı, denetlenebilir bir iş tarifi yazabilirsin.

1Tanımİstem (prompt), yapay zekâya verdiğiniz yazılı iş tarifidir. Vibe coding'de sizin "kaleminiz" kod değil, istemdir.

2İşlev ve amaçÇıktının kalitesi, istemin kalitesinin aynasıdır. Müteahhide "güzel bir ev yap" derseniz sonucu şansa bırakırsınız; "3 oda, güney cephe, şu bütçe, şu tarihe" derseniz denetlenebilir bir iş ısmarlamış olursunuz. Kötü istem, AI'ı tahmin yürütmeye zorlar — tahminlerin faturası sizin ürününüze kesilir.

3Nasıl yapılırİyi istem 4 parçadan oluşur: bağlam (neredeyiz) + hedef (ne istiyorum) + kısıtlar (nelere dokunma / nelere uy) + kabul kriteri (bittiğini neyle anlayacağız). Şablon:

Bağlam: [Proje ne, hangi klasörde, şu an ne durumda]
Hedef: [Tek cümlede ne istiyorum]
Kısıtlar: [Şu dosyalara dokunma / şu kütüphaneyi kullan / tasarımı bozma]
Kabul kriteri: [Şunu yapabildiğimde iş bitmiştir; şu komut hatasız geçmelidir]

Örnek: "Bağlam: sandbox klasöründeki not uygulaması. Hedef: her nota kaç karakter yazıldığını gösteren sayaç ekle. Kısıt: mevcut tasarım renklerini değiştirme, yeni paket kurma. Kabul: notu yazarken sayaç canlı güncellenmeli, npm run build hatasız geçmeli."

4Ne ters gider + çözümüEn sık hata: hedefi söyleyip kısıtı ve kabul kriterini atlamak. Belirtisi: AI "iyileştirme" bahanesiyle istemediğiniz yerlere dokunur, siz de bitti mi bitmedi mi bilemezsiniz. Çözüm: işi geri sarmayın; kısıt ve kriteri ekleyip "bu tarife göre yeniden değerlendir" deyin. İkinci sık hata: tek istemde beş iş istemek — işler birbirine dolanır. Çözüm: bir istem = bir iş. Üçüncü sık hata: parçanın adını bilmemek — "hani şu üstte duran, kaydırınca sabitlenen şey" diye üç tur diyalog döner; "sticky navbar" diyen tek turda alır. Çözüm: UI Sözlüğü — her arayüz parçasının adı + hazır tarif kalıbı (canlı örnekleri sitede).

5AlternatiflerKısa/net işlerde tek cümle yeter ("yazım hatasını düzelt") — 4-parça şablon bürokrasi olur. Büyük/belirsiz işlerde ise şablon bile yetmez: önce plan mode (ders 1.3) ile keşif yaptırılır.

6Denetim penceresiKırmızı bayraklar: (a) AI, istemediğiniz dosyalara dokundu → kısıt ihlali; (b) sonucu görünce "ben bunu mu istemiştim?" duygusu → kabul kriteri baştan yoktu, bu sizin bulgunuz. Kontrol adımı: iş bitince kendi kabul kriterinizi kendiniz deneyin (uygulamayı açın, o özelliği kullanın). İkinci-ajan denetim istemi (yeni/temiz bir oturumda):

Şu işi bir başka ajan yaptı: [isteminizi yapıştırın]. Yapılan değişiklikleri incele:
istemdeki kısıtlara uyulmuş mu, kabul kriteri gerçekten sağlanıyor mu? Sadece denetle,
hiçbir şeyi değiştirme. Bulgularını "uyuyor / uymuyor + kanıt" formatında listele.

7Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: yukarıdaki karakter-sayacı istemini sandbox uygulamasında aynen kullanın. Denetle: kabul kriterinin iki maddesini kendiniz test edin (sayaç canlı mı, build geçiyor mu).

8Kontrol soruları(1) İyi istemin 4 parçası nedir? (2) Kabul kriteri olmayan bir işin "bittiğini" kim, neye göre söylemiş olur? (3) "Bir istem = bir iş" kuralı neyi önler?

9Mentor istemi

AI Maestro Seviye 1 Ders 1.1'in (istem yazma: bağlam+hedef+kısıt+kabul kriteri) hocası ol.
Önce konuyu bana 3 basit adımda anlat. Sonra benden gerçek hayatımdan bir iş isteyip
onu birlikte 4-parça isteme çevirelim. Sonunda dersin 3 kontrol sorusunu sözlü sınav
gibi sor, cevaplarımı değerlendir, eksiklerimi söyle. Jargon kullanma.