DERS 2.5 Geri alınamaz komutlar: kırmızı bölge

KAZANIM Bu dersin sonunda: geri alınamaz işlemleri dört adımlı protokolle (yedek→prova→ekle→son adım sende) yönetirsin.

1TanımKırmızı bölge = git'in sigortasının İŞLEMEDİĞİ işlemler: canlı veritabanı müdahaleleri (migration, silme, sıfırlama), dosya sisteminde kalıcı silme, dış dünyaya giden geri çağrılamaz eylemler (e-posta, ödeme).

2İşlev ve amaçDers 1.7'de sınırların haritasını çizdiniz; burada en tehlikeli bölgenin çalışma protokolünü öğreniyorsunuz. Fark şu: kod hatası tarihçeden döner, veri hatası dönmez — çünkü veri, git'in değil veritabanının içindedir.

3Nasıl yapılır — kırmızı bölge protokolü(1) Önce yedek: "bu işlemden önce veritabanının yedeğini nasıl alırım, komutunu hazırla" — yedeğin ALINDIĞINI görmeden devam yok. (2) Önce prova: işlem önce deneme kopyasında (preview/dev veritabanı, Neon'da dal kopyası) çalıştırılır, sonuç kontrol edilir. (3) Ekleyerek ilerle: yapı değişikliklerinde "ekle" güvenli, "sil/değiştir" tehlikelidir — sütun silmek yerine önce yeni sütunu ekle, veriyi taşı, eskiyi ancak her şey doğrulanınca kaldır. (4) Son adım elle: canlıdaki nihai komutu AI değil siz tetiklersiniz — bilerek, okuyarak.

4Ne ters gider + gerçek vaka

Gerçek vaka: Ders 1.7'deki veri kaybı vakasının perde arkası: şema uyuşmazlığında araç "sıfırlayıp yeniden kurayım mı?" diye sordu, hızlı onay verildi, canlı tablolar boşaldı. Üç koruma da atlanmıştı: yedek yok, prova yok, son adım elde değil. Tek bir protokol adımı bile faciayı önlerdi.

Çözüm sistemik: bu protokolü projenizin CLAUDE.md'sine yazın: "Veritabanı yapısını değiştiren hiçbir komutu doğrudan çalıştırma; önce yedek + prova planı sun."

5Alternatifler"Hiç dokunmayalım" da yanlış: ürün büyüdükçe şema değişecek. Alternatif yol, korkmak değil ritüelleştirmektir — protokol varsa kırmızı bölge rutin işe döner.

6Denetim penceresiOnay öncesi dört soru (ders 1.7'deki istemin veritabanı versiyonu): "Bu işlem hangi tablolara dokunuyor? Geri alınabilir mi? Yedek nerede? Provası yapıldı mı?" Dördünden biri cevapsızsa onay yok. Kırmızı bayrak kelimeleri: force, reset, drop, truncate, delete from (koşulsuz).

7Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: sandbox için "örnek bir veritabanı şema değişikliği senaryosu yaz: bir sütunun adını değiştireceğiz; güvenli ve tehlikeli yolu karşılaştır" isteyin. Denetle: AI'ın güvenli yolunda 4 protokol adımının hepsi var mı? Eksik olanı SİZ yakalayın.

8Kontrol soruları(1) Kod hatası ile veri hatası neden farklı ligdedir? (2) Kırmızı bölge protokolünün 4 adımı nedir? (3) "Ekleyerek ilerle" ne demektir?

9Mentor istemi

AI Maestro Seviye 2 Ders 2.5'in (geri alınamaz komutlar) hocası ol. Kırmızı bölge
protokolünü bana bir ameliyat kontrol listesi ciddiyetiyle anlat. Sonra 5 komut örneği
göster; hangileri kırmızı bölge, tek tek karar vereyim. Sonunda 3 kontrol sorusu.