DERS 3.4 MCP: ajana dış dünyanın kapılarını açmak

KAZANIM Bu dersin sonunda: yapay zekâya dış araçları dar yetkiyle ve onay kapısıyla bağlayabilirsin.

1TanımMCP = AI'a dış araçları standart fişle bağlama protokolü. MCP sunucusu = tek bir aracın fişi (e-posta MCP'si, tarayıcı MCP'si, dokümantasyon MCP'si...).

2İşlev ve amaçMCP'siz Claude Code, dosyalarınız ve terminalinizle sınırlıdır. MCP ile menzili büyür: e-postanızı okuyabilir, canlı siteyi tarayıcıda test edebilir, güncel kütüphane dokümanına bakabilir. "Konuşan AI"dan "sistemlerinizde iş yapan AI"a geçiş kapısı budur.

3Nasıl yapılırKurulum tariflidir: "şu MCP sunucusunu bu projeye kur: [ad/bağlantı]; kurulum sonrası hangi yeni yetenekleri kazandığımı listele." İhtiyaç yönünden bakın, araç yönünden değil: "AI'ın X'e erişmesi işimi kolaylaştırır mı?" sorusuna evet diyorsanız, X için MCP arayın. Yaygın ilk bağlantılar: dokümantasyon (AI güncel ve doğru API bilgisi çeker — halüsinasyona panzehir), tarayıcı (canlı test), veritabanı (sorgu — SADECE okuma yetkisiyle başlayın).

4Ne ters gider + çözümüTuzak 1: güvenlik — MCP, AI'a yetki verir. E-posta MCP'si taktıysanız AI e-posta GÖNDEREBİLİR. Çözüm: yetkiyi en dar başlatın (okuma-yalnız), gönderme/yazma gibi eylemleri onay kapısına bağlayın ("e-posta hep taslak olarak hazırlansın, göndermeyi ben yaparım" kuralı CLAUDE.md'ye). Tuzak 2: bozuk/eski MCP sessiz hata üretir. Çözüm: kurulumdan sonra kabul testi — "yeni bağlanan araçla küçük bir deneme yap, çıktıyı göster." Tuzak 3: her şeyi bağlamak — her bağlantı yeni bir risk yüzeyi. İhtiyaç yoksa fiş takılmaz.

5AlternatiflerTek seferlik ihtiyaçta MCP kurmak yerine veriyi elle verin (dosyayı kopyalayın, çıktıyı yapıştırın). MCP, tekrarlanan erişim içindir — "üç kez elle taşıdıysan fişi tak." MCP'nin altında yatan API dünyasını (anahtar, fatura, ücretsiz API hazinesi) uygulamalı görmek istersen: api-rehberi.md.

6Denetim penceresiEnvanter kontrolü: "bağlı MCP sunucularını listele; her biri hangi YETKİLERİ veriyor (okuma mı, eylem mi)?" Kırmızı bayrak: eylem yetkisi olan (gönderme, silme, ödeme) bir bağlantının onay kapısız çalışması. Kural: eylem yetkisi = insan onayı şart.

⚠ GERÇEK VAKA — Bu programın kendi MCP sunucusu (Eyl 2026). Bu ders soyut değil: M.AI'ın içeriği (12 stil + 38 UI parçası + tüm müfredat) kendi MCP sunucumuz olarak yayında — akademi.sololabs.tr/mcp, kurulum sayfası mcp-kur. Kurarken dersin kendi kuralları uygulandı ve iki gerçek karar çıktı: (1) Yetkiyi dar başlat ilkesinin en dar hâli: sunucu SALT-OKUNUR ve hesapsız — yazan tek araç bile yok; bağlarsın, sorarsın, hiçbir veri istemez. (2) Kabul testi kuralı kendini kanıtladı: canlıya karşı koşulan 15 maddelik uçtan uca test, dosya okuyan aracın prod'da sessizce öleceği bir paketleme tuzağını (build'de okunan dosyalar fonksiyon paketine kendiliğinden girmiyor) yakalattı. "Kur ve umut et" değil: kur, dene, kanıtla. Kendi asistanına bağlayıp dene: claude mcp add --transport http mai https://akademi.sololabs.tr/mcp

7Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: bir dokümantasyon MCP'si kurdurun ve AI'a güncel bir kütüphane sorusu sorun (önce MCP'siz, sonra MCP'li — cevap kalitesini karşılaştırın). Denetle: envanter kontrolünü çalıştırıp yetki tablosunu okuyun. İkinci deneme: bu programın kendi MCP'sini bağlayın (üstteki vaka kutusu) ve asistanınıza "rozet ile etiket farkı ne?" diye sorun — cevabın sözlük maddesinden geldiğini görün.

8Kontrol soruları(1) MCP neyi standartlaştırır? (2) "Yetkiyi dar başlat" ne demektir? (3) Ne zaman MCP kurulmaz, veri elle taşınır?

9Mentor istemi

AI Maestro Seviye 3 Ders 3.4'ün (MCP) hocası ol. MCP'yi elektrik prizi standardı
metaforuyla anlat. Benim araçlarımı sorarak bağlamaya değer 2 aday bul; her biri için
yetki/risk değerlendirmesi yaptır. Sonunda 3 kontrol sorusu.