Seviye 4 · Filo Ustalığı
Kimlik hedefi: "Ajan filosu yöneten kişi." Artık tek oturum değil, aynı anda birden çok ajan; tek proje değil, ürün portföyü; el işi değil, kendi kendine çalışan sistemler yönetiyorsunuz. Bu seviyenin özü mezun profilinin 3. yetkinliğidir: iş bölümü yapmak ve verilen işi denetlemek.
Bu seviyenin kavramları: subagent · branch · merge · model kademeleri · token · LLM · eğitim vs çıkarım · açık↔kapalı model · fine-tuning · RAG · embedding · HITL · guardrails · evals · çoklu beyin
DERS 4.1 Paralel ajanlar ve worktree: çakışmasız eşzamanlılık
KAZANIM Bu dersin sonunda: aynı projede iki ajanı çakışmadan paralel çalıştırır, merge kapısında denetlersin.
1 · TanımParalel çalışma = birden çok ajanın aynı anda iş yapması. Worktree = aynı reponun, her ajana ayrı çalışma kopyası veren git düzeneği — herkes kendi masasında çalışır, işler bitince birleştirilir.
2 · İşlev ve amaçSeviye 3.3'te paralelliğin kuralını öğrendiniz: sadece bağımsız işler. Peki iki ajan aynı PROJEDE çalışacaksa? Aynı dosyalara dokunurlarsa birbirlerinin işini ezerler. Worktree bu çakışmayı yapısal olarak önler: her ajan kendi kopyasında, sonuçlar merge kapısında birleşir — ve o kapı sizin denetim noktanızdır.
3 · Nasıl yapılırTarifle kurulur: "şu iki işi aynı projede paralel yürüt: her biri için ayrı worktree aç, işler bitince bana iki ayrı özet ver; merge kararını ben vereceğim." İş bölümü ilkesi (4.6'nın ön izlemesi): paralel verilecek işleri dosya bölgelerine göre ayırın ("biri arayüz metinleri, öbürü e-posta şablonları") — bölgeler kesişmiyorsa çakışma riski düşük.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: "bağımsız sandığınız" işlerin ortak bir dosyada buluşması (ikisi de aynı ayar dosyasını değiştirir) → merge'de çatışma. Çözüm: paralel başlatmadan önce sorun: "bu iki işin dokunacağı dosya listelerini tahmin et — kesişim var mı?" Tuzak 2: paralellik sarhoşluğu — beş iş aynı anda, hiçbirinin diff'i okunmuyor. Çözüm: paralel iş sayınız, denetleyebileceğiniz iş sayısıdır; başlangıçta ikiyle yetinin.
5 · AlternatiflerSıralı çalışma hâlâ meşru: işler kısaysa veya birbirini besliyorsa kuyruk daha sağlıklı. Paralellik bir amaç değil, bekleme sürelerini eriten bir araçtır.
6 · Denetim penceresiMerge kapısı protokolü: her ajanın işi AYRI denetlenir (diff üç sorusu + kabul kriteri), sonra birleştirilir; asla "ikisini birden birleştir, sonra bakarız" değil. Kırmızı bayrak: merge sırasında çatışma çözümünü AI'ın "uygun gördüğü gibi" yapması — çatışma çözümü sizin kararınızdır, en azından "hangi tarafı neden seçtin?" raporunu okuyun.
7 · Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: sandbox'ta iki bağımsız küçük işi worktree'li paralel yürüttürün. Denetle: iki işi ayrı ayrı kabul edin, sonra merge ettirin; merge sonrası build kapısını koşturun.
8 · Kontrol soruları(1) Worktree hangi sorunu yapısal olarak çözer? (2) Paralel iş sayınızın üst sınırını ne belirler? (3) Merge kapısında protokol nedir?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.1'in (paralel ajanlar + worktree) hocası ol. Worktree'yi
"aynı projenin fotokopisinde çalışan iki usta" metaforuyla anlat. Bana 4 iş çifti ver;
hangileri paralel worktree'ye uygun, karar vereyim. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.2 Otonom çalışma: siz yokken çalışan sistem
KAZANIM Bu dersin sonunda: sen uyurken güvenli sınırlar içinde çalışan görevler kurar, sabah denetimiyle teslim alırsın.
1 · TanımOtonom çalışma = ajanın sizin başında olmadığınız sürelerde iş yapması: uzun görevlerde kendi kendine ilerleme, zamanlanmış görevler (cron: "her gece 03:00'te şunu yap"), döngülü görevler ("her saat kontrol et").
2 · İşlev ve amaçFilonun asıl vaadi: siz uyurken denetim taraması koşabilir, rapor yazılabilir, rutin bakım yapılabilir. Ama otonom sistem, o sürede onay soracak kimse olmadığı için tüm önceki seviyelerin sınavıdır: kapılar (2.3), kırmızı bölge sınırları (2.5), izin tasarımı (3.6) sağlam değilse otonomiye çıkılmaz — "kapısız otomasyon, frensiz otomobil."
3 · Nasıl yapılırOtonom göreve çıkış kontrol listesi: (1) Görev tarifi yazılı ve sınırlı — ne yapacak, neye ASLA dokunmayacak ("okuma + rapor serbest; değişiklik sadece branch'e; merge sabaha bana"). (2) Çıktı teslim formatı belli — sabah ne bulacaksınız: rapor dosyası mı, hazır branch mi? (3) Kırmızı bölge kilitli — canlı veritabanı, yayın, gönderim otonom görevde kapalı. (4) İlk seferler gözetimli — yeni otonom görevi ilk 1-2 kez başında izleyin, sonra bırakın. Kurulum tarifle: "her gece 02:00'de şu taramayı çalıştırıp raporu şu dosyaya yazan zamanlanmış görev kur."
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: gece boyu "başarıyla" yanlış iş — tarif muğlaktı, sistem 6 saat yanlış yöne koştu. Çözüm: otonom tarifler en katı 4-parça tariflerdir; kabul kriteri olmayan görev geceye bırakılmaz. Tuzak 2: sessiz ölüm — görev üçüncü gece bir hatayla durdu, siz iki hafta sonra fark ettiniz. Çözüm: görev her koşuşunda kısa bir iz bıraksın ("çalıştım, sonuç: ..."); haftada bir izleri kontrol edin. Tuzak 3: otonom görevin ürettiğini denetlemeden kullanmak — gece raporu da bir ajan raporudur, örneklem doğrulaması (3.3) uygulanır.
5 · AlternatiflerOtonomluk kademelidir: (a) uzun görevi gündüz verip başka işe geçmek (yarı-otonom), (b) tek seferlik gece görevi, (c) kalıcı zamanlanmış rutin. (a)'da ustalaşmadan (c)'ye geçmeyin.
6 · Denetim penceresiSabah denetim rutini: (1) iz kaydı var mı — görev gerçekten çalışmış mı? (2) çıktının örneklem kontrolü — rapordan 2 iddia doğrula; (3) sınır ihlali taraması — "gece görevinde branch dışına yazılan, gönderilen, silinen bir şey var mı?" Kırmızı bayrak: gece görevinin dokunmaması gereken bir şeye "iyi niyetle" dokunması — tarifi o gün sıkılaştırın.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: zararsız bir gece görevi kurun: "her gece projedeki değişiklikleri özetleyen + mimari 5-işaret kontrolü koşan rapor". Denetle: ertesi sabah, sabah-denetim rutininin üç adımını uygulayın.
8 · Kontrol soruları(1) Otonomiye çıkış kontrol listesinin 4 maddesi nedir? (2) "Sessiz ölüm" nasıl önlenir? (3) Otonomluğun üç kademesi nedir?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.2'nin (otonom çalışma) hocası ol. Otonom görevi "gece vardiyası
devri" metaforuyla anlat: vardiya talimatı nasıl yazılır? Benimle birlikte gerçek bir
gece görevi talimatı yazalım; eksiklerimi yakala. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.3 Çoklu proje yönetimi: portföyün anayasal düzeni
KAZANIM Bu dersin sonunda: birden çok projeyi tek kural hiyerarşisiyle, bağlamları karıştırmadan yönetirsin.
1 · TanımÇoklu proje düzeni = birden çok ürün reposunu ortak kurallar altında yönetme mimarisi: kök kurallar (tüm projeler için geçerli CLAUDE.md) + proje kuralları (her reponun kendi CLAUDE.md'si) + kişisel katman (memory).
2 · İşlev ve amaçİkinci-üçüncü ürününüzde başlayan sorun: aynı kuralları her projeye kopyalıyorsunuz, sonra biri güncellenince diğerleri bayat kalıyor. Çözüm hiyerarşidir: her kural, geçerli olduğu EN GENİŞ katmana bir kez yazılır — tüm projeler için geçerliyse köke, tek projeye özelse repoya, size özelse memory'ye. (Bu, 3.5'teki üç-katman haritasının portföy ölçeğine büyümüş hâlidir.)
3 · Nasıl yapılır(1) Tüm projeleriniz tek çatı klasör altında dursun (örn. is/ veya dev/); kök CLAUDE.md o çatıya. (2) Köke ne yazılır: her projede geçerli standartlar ("commit öncesi build", kırmızı bölge protokolü, izin ilkeleri). (3) Her repoya ne kalır: o ürünün özel gerçekleri. (4) Yeni proje ritüeli: "yeni proje başlıyor: kök kuralları oku, bu projeye uygun bir CLAUDE.md taslağı çıkar" — standart, ilk günden kurulur. (5) Portföy görünürlüğü: haftada bir "tüm projelerde son 7 günün özetini tablo yap" gibi tek bakışlık rapor isteyin.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: katman ihlali — kök kural bir repoda "geçici olarak" delinir, kalıcılaşır. Çözüm: delme ihtiyacı gerçekse kural yanlıştır; kökte güncelleyin, sessizce delmeyin. Tuzak 2: bağlam karışması — bir projenin oturumunda başka projenin işini konuşmak; AI iki projenin gerçeklerini karıştırır. Çözüm: bir oturum = bir proje; proje değişince /clear. Tuzak 3: kopya sürüklenmesi — aynı yardımcı kod/şablon üç repoya kopyalanmış, üçü de farklılaşmış. Çözüm: 2.7'deki "aynı bilgi iki yerde mi?" kontrolünün portföy versiyonunu ara sıra koşturun.
5 · AlternatiflerTüm ürünleri tek repoya koymak (monorepo) da bir okuldur; küçük ekip + bağımsız ürünlerde repo-başına-ürün + kök kurallar genelde daha yönetilebilir.
6 · Denetim penceresiPortföy denetim istemi (ayda bir): "Çatı klasördeki tüm projeleri gez: hangilerinde CLAUDE.md yok/bayat, hangilerinde kök kurallarla çelişen yerel kural var, hangi projeler 30+ gündür dokunulmamış? Tablo yap." Kırmızı bayrak: aynı sorunun üç projede üç farklı çözümü — standart eksik demektir, köke yazılacak yeni madde bulundu.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: kök CLAUDE.md'nizi oluşturun/gözden geçirin — Seviye 1-3'te öğrendiğiniz kuralların hangileri TÜM projelerinizde geçerli? Onları köke taşıyın. Denetle: portföy denetim istemini çalıştırın; çıkan tabloda en az bir katman ihlali arayın.
8 · Kontrol soruları(1) "Her kural en geniş geçerli katmana bir kez" ilkesi hangi sorunu çözer? (2) Bağlam karışması nasıl önlenir? (3) Portföy denetiminde kırmızı bayrak nedir?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.3'ün (çoklu proje yönetimi) hocası ol. Katman hiyerarşisini
"apartman yönetim planı / daire içi kurallar / kişisel alışkanlıklar" metaforuyla anlat.
Bana 6 kural örneği ver; her birini doğru katmana yerleştireyim. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.4 Model ve maliyet: doğru boy, doğru fatura
KAZANIM Bu dersin sonunda: her işe doğru boy modeli atar, aynı bütçeyle kat kat fazla iş çıkarırsın.
1 · TanımModel kademeleri: büyük/akıllı/pahalı ↔ küçük/hızlı/ucuz. Maliyet birimi tokendır: okunan + yazılan her metin sayaca işler.
2 · İşlev ve amaçFilo büyüyünce fatura da büyür. Model seçimi bir cimrilik konusu değil, işe-alım kararıdır: her göreve profesör atanmaz — bazı işlere stajyer hem yeter hem daha hızlıdır. Doğru eşleştirme, aynı bütçeyle 5-10 kat fazla iş demektir.
3 · Nasıl yapılırEşleştirme tablosu: Büyük model (Opus sınıfı) → mimari kararlar, zor hata avı, kritik denetimler, plan yazımı. Orta model (Sonnet sınıfı) → günlük üretim işlerinin çoğu; varsayılanınız bu. Küçük model (Haiku sınıfı) → mekanik/hacimli işler: özetleme, tarama, biçimsel dönüşümler. Pratik uygulama: subagent'lara iş verirken kademeyi tarife ekleyin ("bu tarama işini küçük modelle yap"). Maliyetin ikinci düğmesi bağlam disiplinidir: 1.2'deki "masaya az evrak" kuralı aynı zamanda fatura kuralıdır — gereksiz dosya okutmak, para yakmaktır.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: her işi en büyük modelle yapmak — fatura şişer, hız düşer. Tuzak 2 (tersi): kritik denetimi küçük modele vermek — ucuz denetçi, pahalı hatayı kaçırır; denetimden kısılmaz. Tuzak 3: maliyeti hiç izlememek. Çözüm: ayda bir bakın — "bu ayki kullanım nereye gitti; en çok token yakan üç alışkanlığım ne?" Sürpriz kalem genelde ya dev bağlamlar ya gereksiz tekrar turlarıdır (1.6'daki kısır döngülerin faturası!).
5 · AlternatiflerHibrit stratejiler: pahalı model planlar, ucuz model uygular, pahalı model denetler ("sandviç" düzeni). Bazı hacimli/mekanik işler için ayrı ucuz sağlayıcı veya yerel model (4.7) kullanmak da meşrudur — kritik işler ana modelde kalmak şartıyla.
6 · Denetim penceresiKalite-düşüşü testi: bir işi küçük modele devrettiyseniz, ilk 2-3 çıktıyı büyük modele denetletin ("bu işi şu kademede yaptırdım — kalite kabul edilebilir mi, nerelerde zayıf?"). Kabul sınırının altındaysa kademeyi geri yükseltin. Kırmızı bayrak: "ucuza kaçtık" kararının üç hafta sonra sessiz kalite erozyonu olarak dönmesi.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: bir haftalık işlerinizi üç kademeye ayıran bir eşleştirme listesi çıkarın (AI ile birlikte). Denetle: bir mekanik işi küçük modele verin ve kalite-düşüşü testini uygulayın.
8 · Kontrol soruları(1) Üç kademe hangi iş türlerine eşlenir? (2) Neyden tasarruf edilmez? (3) Bağlam disiplini maliyeti nasıl etkiler?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.4'ün (model/maliyet) hocası ol. Kademeleri işe-alım metaforuyla
(profesör/usta/stajyer) anlat. Bana 8 görev say; her birine kademe atayayım,
değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.5 Denetim kültürü: çekişmeli denetim ve merge kapısı
KAZANIM Bu dersin sonunda: çekişmeli denetim kampanyası kurar, bulguları kanıtla ayıklayıp önceliklendirirsin.
1 · TanımDenetim kültürü = denetimin kişisel refleks olmaktan çıkıp sisteme gömülmesi. İki temel aracı: çekişmeli denetim (bir ajanın bulgusunu başka ajanların ÇÜRÜTMEYE çalışması) ve merge kapısı kuralı (denetimsiz hiçbir iş ana kopyaya karışmaz).
2 · İşlev ve amaçTek denetçinin iki zaafı var: yanlış alarm üretir (olmayan sorunu sorun sanır) ve kör noktası vardır. Çekişmeli düzen ikisini de törpüler: bulgu → bağımsız doğrulayıcı "bunu çürüt" talimatıyla bakar → ayakta kalan bulgu gerçek bulgudur. Bu, 1.5'teki ikinci-ajan fikrinin kurumsallaşmış hâlidir: artık tek denetçi değil, denetim MAHKEMESİ kuruyorsunuz.
3 · Nasıl yapılırDenetim kampanyası tarifi (dönemsel, ürün başına):
Bu ürüne çok boyutlu denetim kampanyası kur: güvenlik, hata riski, mimari sağlık,
kullanıcı deneyimi ve performans boyutlarını AYRI ajanlarla tara. Her bulguyu ikinci
bir ajana "bu bulguyu çürütmeye çalış" talimatıyla doğrulat. Ayakta kalanları
önem sırasına dizip "bulgu → kanıt → önerilen düzeltme" tablosu yap. Düzeltme YOK —
önce tabloyu ben onaylayacağım.
Onayladıklarınızı parti parti düzelttirir, her partiyi kapılardan geçirirsiniz. Merge kapısı kuralını da yazılı hâle getirin (kök CLAUDE.md): "denetimden geçmemiş branch merge edilmez."
4 · Ne ters gider + gerçek vaka
Gerçek vaka: Gerçek bir üründe, bir özellik denetimsiz merge edildi. Haftalar sonra yapılan kampanyalı denetimde iki bomba çıktı: ücretli özelliğin kota sayacı HİÇ çalışmıyordu (kullanıcılar sınırsız bedava kullanıyordu) ve bir grup özellik canlıda sessizce hata veriyordu. İkisi de "denetimsiz merge"in bedeliydi — ve ikisi de merge kapısında 10 dakikalık denetimle yakalanabilirdi. Ders: denetim maliyeti her zaman hasar maliyetinden ucuzdur; sadece faturaları farklı günlerde gelir.
Tuzaklar: denetim raporunu alıp HİÇBİRİNİ düzeltmemek (rapor tiyatrosu) — kampanya, düzeltme partileri planlanmadan bitmiş sayılmaz. Ve tersi: her bulguyu sorgusuz düzelttirmek — çürütme turu atlanmışsa yanlış alarmlara emek gömersiniz.
5 · AlternatiflerKampanya dozu ürünün evresine göre: yeni üründe ayda bir kapsamlı; olgun üründe çeyrekte bir + her büyük özellik sonrası hedefli mini-denetim. Denetimsiz tek meşru alan: atılabilir prototipler.
6 · Denetim penceresi(Denetimin denetimi!) Kampanya kalite kontrolü: rapordaki 2 bulguyu kendiniz doğrulayın (3.3 örneklem kuralı) + 1 bulgunun çürütme turunu okuyun — çürütme gerçekten çürütmeye çalışmış mı, yoksa "evet doğru" diye onaylamış mı? Kırmızı bayrak: tüm bulguların doğrulanmış çıkması (çekişme yok demektir) veya bulguların kanıtsız genellemeler olması.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: bir ürününüzde tek boyutlu mini-kampanya koşturun (sadece "hata riski" boyutu, çürütme turlu). Denetle: kampanya kalite kontrolünü uygulayın.
8 · Kontrol soruları(1) Çekişmeli denetim tek denetçinin hangi iki zaafını çözer? (2) Merge kapısı kuralı nedir? (3) "Rapor tiyatrosu" nedir?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.5'in (denetim kültürü) hocası ol. Çekişmeli denetimi mahkeme
(iddia/savunma/yargıç) metaforuyla anlat. Bana örnek bir denetim bulgusu ver; ben
çürütme sorularını yazayım, sen değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.6 İş bölümü ve kabul denetimi: paketle, kriterle, denetle
KAZANIM Bu dersin sonunda: işi paketlere böler, kriterini işten önce yazar, teslimi tavizsiz denetlersin.
1 · Tanımİş bölümü = büyük işi bağımsız teslim edilebilir paketlere ayırmak. Kabul denetimi = her paketi, önceden yazılmış kabul kriterlerine karşı denetleyerek teslim almak. Paketi kimin yaptığı (insan, ajan, ajans) süreci değiştirmez.
2 · İşlev ve amaçMezun profilinin 3. yetkinliği ve bu programın zirve dersi. Ders 1.1'de tek işin kabul kriterini yazdınız; şimdi aynı disiplini proje ölçeğine çıkarıyorsunuz. Paketleme olmadan filo yönetilemez: "siteyi yenile" bir iş emri değildir; kimse denetleyemez, bitip bitmediği tartışmaya kalır.
3 · Nasıl yapılırDört adım: (1) Paketle: "şu hedefi bağımsız teslim edilebilir paketlere böl; her paket tek oturumda bitebilecek boyda olsun ve tek sorumluluğu olsun." İyi paket testi: "bu paketi tek cümleyle tarif edebiliyor muyum ve bittiğini nasıl anlarım biliyorum muyum?" (2) Kriterle: her pakete 2-4 maddelik kabul kriteri — mekanik maddeler şart ("build geçer", "şu akış çalışır"), öznel maddeler yasak ("güzel olur"). (3) Dağıt: paketleri ajanlara/worktree'lere/günlere dağıtın; bağımlı paketleri sıraya, bağımsızları paralele (4.1). (4) Teslim al: paket geldiğinde kriter listesi elinizde — madde madde işaretleyin; geçmeyen paket geri döner ("şu kriter sağlanmadı: [kanıt]" — duygusuz, kanıtlı iade).
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: dev paket — "üye sistemi" bir paket değil, bir bölgedir; böl. Tuzak 2: kriterlerin işten SONRA yazılması — iş, kriteri kendine uydurmuş olur; kriter her zaman işten önce. Tuzak 3: iade edilemeyen paket — "madem yapılmış, kabul edelim" (batık maliyet tuzağının teslim-alma versiyonu). Çözüm: kriteri sağlamayan paket, ne kadar emek yenmiş olursa olsun iade edilir; aksi hâlde kriterleriniz süs olur ve bir daha kimse onlara uymaz.
5 · AlternatiflerKüçük işlerde bu tören gereksiz (1.1'in tek-iş şablonu yeter). Paketleme, iş "tek oturumda bitmeyecek + birden çok el değecek" boyuta gelince devreye girer.
6 · Denetim penceresiTeslim-alma anının kırmızı bayrakları: paket, kriterlerinde OLMAYAN işler de yapmış ("hazır elim değmişken...") → kapsam sızması, ayrıca denetlenmeli · kriter "sağlandı" ama kanıt gösterilemiyor · iki paketin diff'leri kesişiyor (paketleme yanlıştı). İkinci-ajan kabul denetimi: "Şu paket şu kriterlerle teslim edildi: [liste]. Bağımsız denetle: her kriter için GEÇTİ/KALDI + kanıt; kriter dışı yapılmış işleri ayrıca listele."
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: gerçek bir orta boy hedefi (örn. "ürüne geri bildirim formu ekle") 3-4 pakete böldürün, her pakete kriter yazın, birini yaptırın. Denetle: teslim almayı kriter listesiyle ve ikinci-ajan kabul denetimiyle yapın; en az bir maddeyi bizzat deneyerek işaretleyin.
8 · Kontrol soruları(1) İyi paketin iki testi nedir? (2) Kriter neden işten önce yazılır? (3) Kriteri sağlamayan ama "emek verilmiş" paket ne olur, neden?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.6'nın (iş bölümü ve kabul denetimi) hocası ol. Konuyu inşaat
taşeron sözleşmesi metaforuyla anlat. Bana bir hedef ver, ben paketleyip kriterleyeyim;
paketlerimi ve kriterlerimi acımasızca değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.7 Kendi AI altyapın: LLM yaşam döngüsü (Ollama)
KAZANIM Bu dersin sonunda: kendi bilgisayarında LLM çalıştırır, "eğitme" merdiveninde doğru basamağı seçersin.
1 · TanımBu ders LLM'in tam yaşam döngüsünü kullanıcı gözünden kapatır: nedir → neden kendin kurarsın → nasıl kurulur → nasıl "eğitilir" → alternatifleri ne. Ana araç: Ollama — açık modelleri kendi bilgisayarınızda tek komutla çalıştıran program.
2 · İşlev ve amaç (neden kurulur?)Üç meşru sebep: (1) Gizlilik — veri makinenizden hiç çıkmaz (hasta verisi, hukuki dosyalar, ticari sır). (2) Maliyet — hacimli/mekanik işlerde API faturası yerine kendi donanımınız. (3) Bağımsızlık/offline — internet ve sağlayıcı olmadan çalışma. Ve bir dördüncüsü: anlayış — kendi makinenizde model çalıştırmak, "AI" kelimesinin büyüsünü bozar; onun da bir program olduğunu görürsünüz.
3 · Nasıl yapılır(a) Kurulum: Ollama'yı indirin (ollama.com), sonra terminalde ollama run llama3.2 gibi tek komut — model iner ve konuşmaya başlarsınız. Kurulumu Claude Code'a da yaptırabilirsiniz: "Ollama kur, donanımıma uygun bir model öner ve indir." (b) Model seçimi: açık model aileleri (Llama, Qwen, Mistral, DeepSeek) ve boyları (milyar parametre = "B" sayısı) vardır; kural basit: donanım belirler — sıradan bir dizüstü 3-8B modelleri rahat, 70B+ modelleri ancak güçlü/pahalı donanım çalıştırır. (c) "Eğitme" — gerçekçi merdiven (en sık yanlış anlaşılan konu): sıfırdan eğitim milyon-dolar ligidir ve sizin liginiz DEĞİLDİR — bunu bilmek de dersin parçası. Sizin merdiveniniz: sistem istemi (modele kalıcı rol/kural tanımı — dakikalar) → RAG (kendi belgelerinizi bağlamak — "kendi verimle konuşsun" ihtiyacının %90 cevabı) → fine-tuning (örneklerle davranış ayarı — ancak ilk iki basamak yetmezse). Çoğu gerçek ihtiyaç ilk iki basamakta biter.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: beklenti kazası — 7B yerel model, Opus gibi konuşmaz; hayal kırıklığı kurulumdan değil beklentiden çıkar. Çözüm: yerel modeli doğru işlere koyun (özetleme, sınıflandırma, taslak, gizli-veri işleme), zirve zekâ istediğiniz işleri bulutta tutun. Tuzak 2: donanım duvarı — büyük model indirip makineyi kilitlemek. Çözüm: küçükten başlayıp yukarı deneyin. Tuzak 3: "fine-tune edelim" hevesi — veri hazırlamadan girilen fine-tune, para ve zaman yakar. Çözüm: merdiven sırası; fine-tune'a ancak RAG'in yetmediğini KANITLADIKTAN sonra.
Gerçek vaka: Gerçek bir projede, gizlilik gerektiren bir asistan tamamen yerel modelle kuruldu (kendi LLM + kendi bilgi grafiği). Ders: "kendi AI'ın" romantizm değil, doğru ihtiyaçta (veri dışarı çıkamaz) rasyonel mühendislik kararıdır — ama aynı proje, zirve-zekâ işlerini bulut modellere bırakmaya devam etti. Hibrit, olgunluktur.
5 · AlternatiflerYerel tek yol değil: bulut API (zirve kalite, veri sağlayıcıya gider) · hosted açık model servisleri (Groq, Together: açık modelleri hızlı/ucuz bulutta çalıştırır — "açıklık + sıfır donanım" orta yolu) · kendi GPU sunucun (ölçekli yerel — işletme yükü size). Karar sorusu tek: verim nerede durabilir, kaliteyi nerede istiyorum, faturayı kim ödüyor?
6 · Denetim penceresiYerel-bulut karşılaştırma testi (yerel modele iş devretmeden önce): aynı 5 görevi yerel modele ve bulut modele verin; çıktıları yan yana, hangisi hangi görevde kabul sınırının altında? Kırmızı bayraklar: yerel modelin halüsinasyonu daha SIK ve daha özgüvenlidir — kaynak sorma refleksi (1.7) yerelde iki kat önemli · gizlilik gerekçesiyle kurulan sistemin bir köşesinin sessizce buluta veri sızdırması ("bu kurulumda hangi adımda veri makine dışına çıkıyor? hiç mi?" — kurdurduktan sonra sordurun).
7 · Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: Ollama kurun, donanımınıza uygun küçük bir model indirin, 10 dakika sohbet edin. Denetle: karşılaştırma testini koşun (5 görev, yerel vs bulut) ve kendi cümlelerinizle bir "bu makinede neye yarar / neye yaramaz" listesi yazın.
8 · Kontrol soruları(1) Kendi LLM kurmanın üç meşru sebebi nedir? (2) "Eğitme merdiveni"nin basamakları ve sırası nedir? (3) Groq/Together tarzı servisler hangi orta yolu sunar?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.7'nin (LLM yaşam döngüsü, Ollama) hocası ol. Eğitim/çıkarım
farkını ve eğitme merdivenini (sistem istemi → RAG → fine-tune) aşçılık metaforlarıyla
anlat. Bana 5 ihtiyaç senaryosu ver; her birine merdivenden basamak seçeyim,
değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.8 Çoklu beyin: bir projede birden fazla yapay zekâ
KAZANIM Bu dersin sonunda: aynı projede farklı AI modellerini bilinçli düzenlerle çalıştırır, devirleri ritüelle yapar, her model değişiminden sonra devir denetimi koşarsın.
1 · TanımÇoklu beyin (multi-model) düzeni = aynı projede farklı yapay zekâ modellerinin (örn. Claude Code + Gemini tabanlı bir araç + GPT tabanlı bir editör) dönüşümlü veya paralel çalışması. Ders 4.1'deki paralel ajanlarla karıştırma: orada aynı beynin kopyaları vardı; burada farklı beyinler var — farklı eğitim verisi, farklı güçler, farklı kör noktalar, farklı üsluplar.
2 · İşlev ve amaçÜç meşru sebep: (a) Güç eşleştirme — modellerin karakterleri farklıdır (biri uzun muhakemede, biri hızda, biri arayüzde güçlü); işi güçlü olana vermek 4.4'teki kademe mantığının modeller-arası hâlidir. (b) Gerçek bağımsız denetim — ikinci-ajan denetiminin (1.5) en güçlü biçimi: aynı modelin iki oturumu aynı önyargıyı paylaşabilir; FARKLI beyin, farklı kör noktadan bakar. (c) Kota/erişim esnekliği — bir modelin kotası bitince iş durmaz. Bedeli: tutarlılık riski — bu dersin konusu o bedeli yönetmek.
3. Nasıl yapılır — dört temel düzen (diyagramlarıyla):
1) VARDİYA (sıralı devir) 2) YAPAN + DENETÇİ (çapraz denetim)
A yapar → commit → devir notu A üretir ─────► iş
└──► B devralır → commit B (farklı beyin) denetler ► GEÇTİ/KALDI
Kural: devir HEP commit sınırında Kural: denetçi, üreticinin işine dokunmaz
3) UZMANLIK DAĞILIMI 4) PANEL (yarıştırma)
İçerik → Model A Aynı görev → A ve B'ye ayrı ayrı
Arayüz → Model B └► çıktıları yan yana karşılaştır,
Denetim → Model C iyi parçaları sen birleştirirsin
Kural: bölgeler dosya düzeyinde Kural: hakem SENSİN, üçüncü model değil
Hangi düzen ne zaman: rutin üretimde vardiya, kritik işte yapan+denetçi, büyük projede uzmanlık, "hangisi daha iyi yapar" belirsizliğinde panel. Düzenden bağımsız üç altın kural: (1) Tek anayasa — kurallar dosyası (CLAUDE.md/AGENTS.md) tüm modellere aynı şekilde okutulur; anayasayı bilmeyen beyin, konvansiyonu bilmeden duvar örer. (2) Devir ritüeli — devreden model commit atar + devir notu bırakır (hızlı karttaki "durum fotoğrafı" istemi); devralan model önce anayasayı ve devir notunu okur. (3) Devir denetimi — model değişiminden sonra denetim İSTEĞE BAĞLI DEĞİLDİR (aşağıda).
4 · Ne ters gider + çözümü
Gerçek vaka (bu programın kendi tarihinden): Program Claude ile inşa edildi; başka bir model (Antigravity) sözlüğü 5 dosyaya bölen büyük bir yapısal iyileştirme yaptı — fikir iyiydi ve kabul edildi. Ama devir denetimi koşulunca ortaya çıktı: bölme sırasında 3 kavram sessizce kaybolmuş, 5 çapa yanlış dosyayı gösteriyor, dışarıya paylaşılmış bir sayfa linki 404 olmuş, iş commit'lenmeden bırakılmış ve yeni model korpusun link biçiminden farklı bir stil kullanmış. Hepsi düzeltildi — ama hiçbiri denetimsiz görünmezdi. Ders: model değişimi = denetim zorunluluğu.
Tuzaklar ve panzehirleri: sessiz içerik kaybı (büyük yeniden-yapılandırmalarda) → önce/sonra envanter sayımı; stil/konvansiyon sapması → anayasaya yazılmış konvansiyon + kapı script'leri (2.3'ün kapıları burada da hakem); commit'siz devir → "kim ne yaptı" kaybolur, vardiya kuralı katıdır; çift otorite → iki model aynı anda aynı dosyalarda ÇALIŞTIRILMAZ (4.1'in çakışma kuralı modeller arası da geçerli).
5 · AlternatiflerTek modelde kalmak çoğu zaman doğrudur: küçük/orta işte tutarlılık, çeşitlilikten değerlidir; çoklu beyin bir amaç değil, belirli sorunların (kör nokta, kota, uzmanlık) aracıdır. Ara adım: aynı modelin temiz oturumu (1.5) — çoğu denetim ihtiyacını bedavaya karşılar; farklı beyne, ancak aynı-önyargı şüphesinde çıkılır. Bu dersin ARAÇ tarafı (Antigravity/Cursor profilleri, AGENTS.md ortak anayasası, "sandviç" iş akışı kurulumu) Atlas'ta: ai-araclari.md; hangi beyin neyde iyi: llm-haritasi.md.
6 · Denetim penceresiDevir denetimi kontrol listesi (başka modelin turundan sonra, temiz bir Claude Code oturumunda):
Bu projede az önce başka bir AI modeli çalıştı. Devir denetimi yap:
1) Envanter: son commit'e göre silinen/eklenen dosya ve bölümleri say — kayıp içerik var mı?
2) Link/çapa bütünlüğü: tüm iç linkler hâlâ hedefini buluyor mu?
3) Konvansiyon: değişiklikler projenin anayasasına ve mevcut stiline uyuyor mu?
4) Commit durumu: iş commit'lenmiş mi; mesajı yapılanı doğru anlatıyor mu?
5) Dışa dönük yüzey: paylaşılmış URL'ler, yayın, envanter rakamları etkilendi mi?
"GEÇTİ/KALDI + kanıt" raporu ver; hiçbir şeyi düzeltme.
Kırmızı bayraklar: devralınan işte commit yok · büyük yeniden-yapılandırma + "her şey yolunda" beyanı bir arada · yeni modelin, anayasada olmayan kendi konvansiyonunu icat etmesi.
7 · Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: sandbox'ta küçük bir değişikliği FARKLI bir AI aracına yaptır (herhangi bir ücretsiz araç olur). Denetle: Claude Code'da devir denetimi istemini koştur; bulguları bu dersin tuzak listesiyle karşılaştır.
8 · Kontrol soruları(1) Çoklu ajan (4.1) ile çoklu beyin farkı nedir? (2) Dört düzen nedir, kritik işte hangisi seçilir? (3) Devir ritüelinin üç parçası nedir? (4) Model değişiminden sonra hangi beş şey denetlenir?
9 · Mentor istemi
AI Maestro Seviye 4 Ders 4.8'in (çoklu beyin) hocası ol. Dört düzeni (vardiya /
yapan+denetçi / uzmanlık / panel) orkestra metaforuyla anlat: farklı enstrüman
grupları tek şefle nasıl çalışır? Bana 5 senaryo ver; her birine düzen seçeyim,
değerlendir. Sonunda 4 kontrol sorusunu sor.
Seviye 4 Mezuniyeti
Görev (KENDİ-PROJEN): Bir ürününüze uçtan uca denetim kampanyası yürütün: çok boyutlu çekişmeli denetim (4.5) → onayladığınız bulguları paketlere bölüp kriterleyin (4.6) → paketleri dağıtın (paralel uygunsa worktree'li, 4.1) → her paketi kabul denetimiyle teslim alın → merge kapısından geçirin. Kampanya raporu + kapanan paketler listesi = mezuniyet kanıtınız.
Seviye-sonu mentor istemi (kümülatif):
AI Maestro Seviye 4'ün bitirme sınavını yap. Yedi dersin kontrol sorularından karışık 7
soru sor; ayrıca Seviye 1-3'ün sorularından rastgele 3 soru ekle (kümülatif tekrar).
Cevaplarımı değerlendir; programın bütünü için zayıf noktalarımı raporla.
Son adım: capstone.md — sıfırdan yaratma sınavı.