DERS 4.4 Model ve maliyet: doğru boy, doğru fatura

KAZANIM Bu dersin sonunda: her işe doğru boy modeli atar, aynı bütçeyle kat kat fazla iş çıkarırsın.

1TanımModel kademeleri: büyük/akıllı/pahalı ↔ küçük/hızlı/ucuz. Maliyet birimi tokendır: okunan + yazılan her metin sayaca işler.

2İşlev ve amaçFilo büyüyünce fatura da büyür. Model seçimi bir cimrilik konusu değil, işe-alım kararıdır: her göreve profesör atanmaz — bazı işlere stajyer hem yeter hem daha hızlıdır. Doğru eşleştirme, aynı bütçeyle 5-10 kat fazla iş demektir.

3Nasıl yapılırEşleştirme tablosu: Büyük model (Opus sınıfı) → mimari kararlar, zor hata avı, kritik denetimler, plan yazımı. Orta model (Sonnet sınıfı) → günlük üretim işlerinin çoğu; varsayılanınız bu. Küçük model (Haiku sınıfı) → mekanik/hacimli işler: özetleme, tarama, biçimsel dönüşümler. Pratik uygulama: subagent'lara iş verirken kademeyi tarife ekleyin ("bu tarama işini küçük modelle yap"). Maliyetin ikinci düğmesi bağlam disiplinidir: 1.2'deki "masaya az evrak" kuralı aynı zamanda fatura kuralıdır — gereksiz dosya okutmak, para yakmaktır.

4Ne ters gider + çözümüTuzak 1: her işi en büyük modelle yapmak — fatura şişer, hız düşer. Tuzak 2 (tersi): kritik denetimi küçük modele vermek — ucuz denetçi, pahalı hatayı kaçırır; denetimden kısılmaz. Tuzak 3: maliyeti hiç izlememek. Çözüm: ayda bir bakın — "bu ayki kullanım nereye gitti; en çok token yakan üç alışkanlığım ne?" Sürpriz kalem genelde ya dev bağlamlar ya gereksiz tekrar turlarıdır (1.6'daki kısır döngülerin faturası!).

5AlternatiflerHibrit stratejiler: pahalı model planlar, ucuz model uygular, pahalı model denetler ("sandviç" düzeni). Bazı hacimli/mekanik işler için ayrı ucuz sağlayıcı veya yerel model (4.7) kullanmak da meşrudur — kritik işler ana modelde kalmak şartıyla.

6Denetim penceresiKalite-düşüşü testi: bir işi küçük modele devrettiyseniz, ilk 2-3 çıktıyı büyük modele denetletin ("bu işi şu kademede yaptırdım — kalite kabul edilebilir mi, nerelerde zayıf?"). Kabul sınırının altındaysa kademeyi geri yükseltin. Kırmızı bayrak: "ucuza kaçtık" kararının üç hafta sonra sessiz kalite erozyonu olarak dönmesi.

7Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: bir haftalık işlerinizi üç kademeye ayıran bir eşleştirme listesi çıkarın (AI ile birlikte). Denetle: bir mekanik işi küçük modele verin ve kalite-düşüşü testini uygulayın.

8Kontrol soruları(1) Üç kademe hangi iş türlerine eşlenir? (2) Neyden tasarruf edilmez? (3) Bağlam disiplini maliyeti nasıl etkiler?

9Mentor istemi

AI Maestro Seviye 4 Ders 4.4'ün (model/maliyet) hocası ol. Kademeleri işe-alım metaforuyla
(profesör/usta/stajyer) anlat. Bana 8 görev say; her birine kademe atayayım,
değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.